Carski petent

Carski petent

Rok 2013 był rokiem, w którym obchodziliśmy 150.lecie powstania styczniowego. My, podobnie do Rosjan, mamy tendencje do świętowania swoich klęsk, oni też ustanowili święto z faktu, iż jako jedyny naród na świecie podbiliśmy ich stolicę, a zakończenie „wielkiej smuty” i wypędzenie Polaków z Moskwy jest ich wielkim świętem. No cóż, widać jednak coś nas łączy. Powstanie styczniowe, będąc największym w ówczesnej Europie wystąpieniem niepodległościowym, stało się również największym dramatem i klęską, której skutki do dziś odczuwamy. Rosjanie złamawszy opór powstańczy, przystąpili do metodycznej likwidacji świadomości społecznej oraz zdemontowali całościowo państwo polskie, zamykając szkoły, kościoły, urzędy, a nawet bank polski. Następnie rozpoczęli intensywną rusyfikację narodu polskiego. Nastąpiła wymiana sposobu zarządzania całym podległym Rosji terenem, nie chodzi tylko o terror, jaki był stosowany wobec społeczeństwa, ale także zasady administrowania, jakie zostały zastosowane. Zastosowany rosyjski system carskich kancelarii oraz hierarchii urzędniczej wprowadził Polskę w XIX wiek. Rosyjski sposób myślenia i zarządzania administracją państwową z charakterystyczną dla tego systemu wręcz niewolniczą zależnością podwładny-przełożony, nie został zmieniony w komunizmie, podniesiono tylko jego restrykcyjność ze względu na szczególną podejrzliwość, jaką się cechowali funkcjonariusze komunistyczni. Tajne kancelarie nie zmieniły charakteru swojej działalności, były tylko nadzorowane przez komisarzy ludowych.

System ten nie został z Polski wyprowadzony po zaborach i nie posiadaliśmy własnych rozwiązań administracyjnych, których moglibyśmy się dorobić w międzywojniu, rozpoczęto wprowadzanie kilku reform, ale ze względu na niską podatność systemów administracyjnych na przemiany, zachował on pewną główną specyfikę, jaką posiadał system rosyjski i radziecki – pogardę dla obywatela przychodzącego załatwić w urzędzie swoje sprawy a nazwanego petentem.

Oczywiście rosyjski system zarządzania i nadzorowania społeczeństwa powrócił wraz z komunizmem, poczuł się świetnie na starych śmieciach i pozostał na długie lata, tworząc tak dobrze nam znane zasady kontaktu z urzędnikiem. Minęło od powstania styczniowego zaledwie 150 lat, a biorąc pod uwagę wdrażanie sytemu i niewielkie przerwy w jego działaniu, takie jak wojny, rewolucje i przemiany społeczne (chociaż przecież system nie zaprzestał wtedy działania zupełnie), możemy przyjąć, że dziad, ojciec i syn  przekazywali sobie tradycję zarządzania określonymi społecznościami tak, jak ma to miejsce wśród zawodów prawniczych, tworząc kompletnie wyizolowane enklawy społeczne nastawione wrogo do społeczeństwa. Rozpaczliwa obrona tych enklaw, ich alienacja i kompletna aspołeczność, tworzą obraz, jaki przychodzi nam dziś z trudnością znosić. Dawniej, przed rewolucją informacyjną, ludzie ci jeszcze, oprócz wszystkiego innego, cieszyli się kompletną anonimowością, co gwarantowało im bezkarność i poczucie wyższości w stosunku wszelkich przejawów aktywności społecznej. Serwują oni nam pełen politowania, wyrozumiały uśmieszek, jakim raczy się małe dziecko próbujące się usamodzielnić. Z punktu widzenia tradycji tych środowisk, bowiem od 150 lat nic się nie zmieniło, są oni przekonani, że tak właśnie jest dobrze, i tak powinno pozostać. Tymczasem coraz wyraźniej odstają oni od współczesnych norm społecznych i ich pseudo carska elegancja oraz komunistyczny terror już nie uzyskują społecznej akceptacji, a także nie budzą przemożnego lęku przed długimi mackami urzędu.

A skoro jest już w nas ta świadomość, to zmiany nastąpią i są nieodwracalne, musimy poszerzać naszą strefę wiedzy o tym temacie, to automatycznie ogranicza ona obszar władzy systemu, z jakim przyszło nam się borykać.

Leonard Jaszczuk

B
Co myślisz o tym artykule? Wyraź swoją opinię - zgrilluj tosta!
  • bardzo ciekawy-wypieczony tost (0)
  • w porządku-niezła grzanka (0)
  • potrzebny-smaczny tost (0)
  • średni-przeciętny tost (0)
  • nie podoba mi się-spalony tost (0)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *