Miejsce prawdy na świecie

Miejsce prawdy na świecie

Czym jest prawda, każdy wie – podskórnie – więc nie będziemy tu tego pojęcia definiować. To, że prawda istnieje – jest aksjomatem, na którym ustanowiono naukę, zatem nie można na razie tego pojęcia kwestionować. Na razie, czyli dopóki wszystkie zdobycze cywilizacji nie zostaną zastąpione przez coś innego, co prawdy do swego istnienia i rozwoju nie potrzebuje.

Będąc człowiekiem i budując naukę, ciągle prawdy poszukujemy. Ale, gdzie leży prawda?

Mamy cały Wszechświat zdań, lecz tylko niektóre z nich są prawdziwe. Prawda nie leży pośrodku, ale leży tam, gdzie leży… czyli – gdzie?

Prawda jest pojęciem przywiązanym do pojęcia lokalności. Nie zrozumiemy jej w pełni, póty nie zrozumiemy dobrze pojęcia „miejsce”. Lokalność z kolei jest pojęciem, które powoli, ale ewoluuje. Konkretne miejsce było do niedawna określane w odniesieniu do boskiej perspektywy, czyli w skali mikro w odniesieniu do perspektywy lotu ptaka. Jednak pojęcie miejsca nie ma znaczenia absolutnego – w takim samym ujęciu, jak nie ma absolutnej prawdy.

Wyobraźmy sobie punkt, na przykład park w naszym mieście. Czy jednoznacznie jesteśmy w stanie określić jego położenie?

Park ten znajduje się na płycie tektonicznej, która nieustannie się przesuwa. Dlatego konkretne miejsce – park z wczoraj, nie jest tym samym parkiem – dzisiaj.

Ziemia podróżuje przez Kosmos i ciągle się obraca. Grawitacja Słońca nieustannie zagina czasoprzestrzeń, a zdarzenia grawitacyjne z odległych gwiazd zmierzają do nas falami grawitacyjnymi z prędkością światła. Zagięcie czasoprzestrzeni jest zmienne, a więc zmienna jest geometria relacji pomiędzy miejscami.

Pojęcie parku w mieście jest dużo bliższe i trwalsze, jeśli odniesiemy je do przedmiotów, które znajdują się wokół, a nie do absolutnego położenia w postaci współrzędnych na mapie.

Miejsce prawdy na świecie 2

Położenie – każde pytanie o położenie, jest pytaniem o układ relacji. Dlatego pytanie o prawdę nie ma sensu, jeśli nie odnosimy go do kontekstu, w jakim prawda się znajduje. Nie możemy myśleć dalej XIX-wiecznymi kategoriami fizyki Newtona, że istnieje coś takiego, jak położenie obiektywne, co wymusza istnienie prawdy obiektywnej. Położenie i stan faktyczny zależne jest od obserwatora. A ponieważ w tym Wszechświecie istnieje tylko obserwacja, opisy każdego z obserwatorów są równoważne.

Nie jesteśmy w stanie wskazać dokładnego położenia prawdy w zmieniającym się świecie – nie dlatego, że tej prawdy nie ma i nie dlatego, że prawd równoważnych jest wiele, lecz po prostu dlatego, że płynne jest pojęcie miejsca.

Miejsce istnieje tylko jako układ relacji. Nawet wyznaczając odległości do wszystkich pozostałych miejsc od jednego punktu na Ziemi, wcześniej czy później zobaczymy, że układ ten się zmienia. Podobnie jest z układem prawd wynikających z teorii, które generuje nauka. Prawda dalej istnieje, lecz od czasów Einsteina wiemy, że nie możemy jej zakotwiczyć w żadnym konkretnym miejscu, i to nie dlatego, że brakuje nam kotwicy, lecz dlatego, że ocean idei nie ma dna i każda kotwica dryfuje.

Prawda dalej istnieje i gdzieś leży, tylko tego „gdzieś” nigdy nie było i już od dawna wiemy, że pojęcia „miejsce” z nami nie ma…

Zbigniew Galar

B
Co myślisz o tym artykule? Wyraź swoją opinię - zgrilluj tosta!
  • bardzo ciekawy-wypieczony tost (3)
  • w porządku-niezła grzanka (1)
  • potrzebny-smaczny tost (0)
  • średni-przeciętny tost (0)
  • nie podoba mi się-spalony tost (0)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *