Nasze typy osobowości

 

Nasze typy osobowości

Człowiek – istota myśląca i czująca, to przede wszystkim jednostka społeczna funkcjonująca w grupie.  Od wieków starano się podzielić na określone typy osobowość ludzką, uprościć i usystematyzować wiedzę dotyczącą cech osobowościowych człowieka oraz jego preferencji. Zainteresowanie typologią osobowości zaowocowało wielością teorii oraz podziałem wśród uczonych na przestrzeni wieków…                 

Godnym uwagi jest system Wilhelma Wundta, który uważał, że człowiek może być mozaiką różnych typów osobowości. Ten niemiecki psycholog i filozof skupił się w swych badaniach na emocjonalności człowieka i jego gotowości do zmian. Ów system rozgraniczający ludzi na: melancholików, choleryków, sangwiników i flegmatyków, stał się inspiracją do tworzenia nowych typologii.

Osobowość już jako pojęcie jest trudne do zdefiniowania oraz zbadania, żadna z definicji nie została przyjęta bez zastrzeżeń, co więcej, istnieją w psychologii trendy negujące samo to pojęcie…

Nasze typy osobowości 1

Przyjmijmy jednak, że osobowość człowieka to zbiór określonych, wyróżniających go cech i skłonności. Osobowość nie jest ograniczona jedynie przez inne osoby, sytuacje czy zachowania. Cechy osobowościowe podlegają zmianom wraz z upływem czasu i zależą od wielu czynników. Jak słusznie zauważył szwajcarski psychiatra i psycholog C. G. Jung – każdy człowiek posiada w sobie różne preferencje, a więc nie ma stuprocentowych introwertyków, czy stuprocentowych ekstrawertyków. Preferencje mogą koegzystować niezależnie obok siebie, raz dominuje jedna, raz druga, uzupełniając się wzajemnie.

Warto poznać swój typ osobowości między innymi po to, by umacniać przydatne preferencje poprzez ich używanie. Na przykład jeśli ignorujemy swoją intuicję, zacznie ona z czasem zanikać. Rozwój osobowości człowieka wymaga korzystania i ulepszania naturalnych preferencji dążąc do równowagi psychicznej, sprzyja to osiąganiu sukcesów w życiu prywatnym i zawodowym.

Oprócz prostego podziału na typ introwertyczny/ekstrawertyczny, brane są pod uwagę dominujące predyspozycje takie jak: ocenianie/obserwowanie, myślenie/uczucia, intuicja/doznania oraz temperament. Można zadać sobie pytanie: które z nich są lepsze? Prawda jest taka, że żaden model nie jest doskonały, każdy ma swoje zalety, ale i wady, ważne aby był dla danej jednostki użyteczny.

Nieznajomość różnorodności innych typów osobowości jest częstą przyczyną konfliktów międzyludzkich. Nieporozumienia wynikają bowiem z niewiedzy lub/i granicznej odmienności preferencji jednej ze stron konfliktu. Aby zrozumieć istotę osobowości drugiego człowieka, należy zrozumieć jego podobieństwa oraz różnice.

Rozwój człowieka to stale postępujący proces, podatny między innymi na wpływ otoczenia, w jakim się znajduje. Oprócz wychowania i środowiska życia wpływ ma również dziedziczność, a więc cechy przekazywane genetycznie niezależnie od naszej woli. Uważa się, że genetyka odpowiada za ok. 60 – 70 % różnic osobowościowych, a wychowanie za pozostałe 30 – 40 %. Antropolodzy zaś dostrzegają ogromną rolę kultury w tworzeniu i kształtowaniu osobowości człowieka. Wartości, tradycje i zasady postępowania danej społeczności przekładają się na role i oczekiwania wobec jednostki żyjącej w danej cywilizacji. Podobnie jak rodzina i przynależność do grupy społecznej, kultura kształtuje osobowość już od wczesnego dzieciństwa, determinując jej rozwój, ukazując wzory i modele zachowań. Oprócz opisanych powyżej elementów, na rozwój osobowości mają wpływ także doświadczenia życiowe, a więc sytuacje, w jakich się  znaleźliśmy, wymagające od nas poszczególnych reakcji i działań.

Nasze typy osobowości 2

Typologia jest jedynie narzędziem pomagającym w zrozumieniu pewnych zachowań ludzkich i nie może usprawiedliwiać danych działań, np. braku dokładności w pracy u typów intuicyjnych. Na szczęście każdą preferencję, która przeszkadza nam w życiu można zminimalizować i skupić się na innej, która nam się dobrze przysłuży. Wiadomo, wymaga to czasu, wiedzy i pracy nad samym sobą, ale nie jest niemożliwe. „Nasze rzeczywiste preferencje należy zweryfikować poprzez codzienne zachowanie i testować za pomocą doświadczenia”.

To nie takie proste przyjąć do wiadomości, że inni ludzie pod wieloma względami tak bardzo się różnią, inaczej od nas reagują. Człowiek ma tendencję do upraszczania, dlatego z lubością szufladkuje osoby ze swojego otoczenia, nakleja etykiety, które niekoniecznie są trafne i mogą być krzywdzące. Pospieszne ocenianie, zwłaszcza w kategoriach moralnych i generalizowanie niczemu nie służy, bowiem każda osobowość ma swoje dobre i złe strony. Świadomość naszej inności pomaga w zrozumieniu drugiej osoby bez oceniania jej w sposób jednoznaczny. Z pomocą przychodzi nam tu intuicja, doświadczenie i wiedza. Zapoznanie się z różnorodnością typów i ich psychicznych funkcji oraz zdolność analizy zachowań przynosi niewymierną korzyść w relacjach międzyludzkich w tym stale, dynamicznie zmieniającym się świecie.

Joanna Bończyk

Źródła:

  1. A. Pervin, Current Controversies and Issues in Personality (2nd Ed.), New York, Wiley 1984.
  2. Čakrt, Kto jest kim. Typy osobowości dla menedżerów, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2006.

B
Co myślisz o tym artykule? Wyraź swoją opinię - zgrilluj tosta!
  • bardzo ciekawy-wypieczony tost (2)
  • w porządku-niezła grzanka (2)
  • potrzebny-smaczny tost (2)
  • średni-przeciętny tost (1)
  • nie podoba mi się-spalony tost (0)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *